İstatistik ve Metodoloji - Acilci.Net

Fisher’ın Rothamsted Yılları

Haldun Akoğlu — Sun, 24 May 2026 04:30:00 +0000

Ronald Aylmer Fisher’ın 1919’da Rothamsted’de başlayan yolculuğu, modern istatistiğin doğuş hikâyesine dönüştü. Karl Pearson’la yaşadığı çatışma, tarımsal araştırma istasyonundaki 90 yıllık verileri çözmesi ve Statistical Methods for Research Workers kitabıyla deney tasarımı, randomizasyon ve varyans analizinin temellerini atması, bilimi kalıcı biçimde değiştirdi.

The post Fisher’ın Rothamsted Yılları first appeared on Acilci.Net.

Confounding ve Bias

Merve Yazla — Thu, 16 Apr 2026 04:00:31 +0000

Merhaba, bu yazıda araştırma sonuçlarını değerlendirirken sıkça gözden kaçırılan confounding ve bias kavramlarını ve bunların sonuçları nasıl yanıltabileceğini ele alacağız. Sayıların arkasındaki gerçek hikâyeyi birlikte sorgulayacağımız…

The post Confounding ve Bias first appeared on Acilci.Net.

Çay Tadan Leydi – Lady Tasting Tea

Haldun Akoğlu — Sun, 15 Mar 2026 03:30:00 +0000

2005 yılı asistanlığımın en keyifli zamanlarına denk gelir. Üstümüzdeki tüm kıdemlilerimiz uzman olmuş, biz de kendimizce acil tıpta iyice pişmiş, azalan nöbetlerimiz sayesinde de istanbulun tadını…

The post Çay Tadan Leydi – Lady Tasting Tea first appeared on Acilci.Net.

Korelasyon: İlişki Var mı, Yoksa Biz mi Uyduruyoruz?

Merve Yazla — Fri, 20 Feb 2026 04:00:03 +0000

Merhaba, bu yazımızda korelasyon tanımını, ne olmadığını ve en önemlisi klinikte sıkça düştüğümüz “ilişki var sanma” tuzağını ele alacağız. Acil serviste hepimiz bunu yapıyoruz. CRP yüksek…

The post Korelasyon: İlişki Var mı, Yoksa Biz mi Uyduruyoruz? first appeared on Acilci.Net.

Aykırı Değer (Outlier): Hata mı? Bulguyu Değiştiren Bir Gerçek mi?

Merve Yazla — Thu, 25 Dec 2025 04:00:51 +0000

Bir önceki yazıda kutu grafiğini kullandığımızda verinin dağılımını ve merkez değerlerini görmeyi öğrendik. Bu grafikte çoğu zaman “tek başına duran” noktalar dikkatimizi çeker. İşte bu noktalar…

The post Aykırı Değer (Outlier): Hata mı? Bulguyu Değiştiren Bir Gerçek mi? first appeared on Acilci.Net.

Histogram ve Kutu Grafiği ile Tıbbi Veriyi Görselleştirme

Merve Yazla — Thu, 30 Oct 2025 04:00:20 +0000

Herkese Merhaba, bu yazıda tıbbi araştırmalarda veri dağılımını anlamaya yönelik iki temel aracı — histogram ve kutu grafiğini — tanıtacak, aralarındaki farkları açıklayacak ve bu görselleştirmelerin…

The post Histogram ve Kutu Grafiği ile Tıbbi Veriyi Görselleştirme first appeared on Acilci.Net.

Saçılım Grafiğinin Görünmeyen Gücü: Önce Verini Çiz!

Merve Yazla — Sun, 07 Sep 2025 04:00:44 +0000

Herkese merhaba. Bu yazıda Saçılım Grafiğinin klinik kararlardaki rolünü inceleyip ”Korelasyon katsayısı tek başına yeterli mi? Aykırı değerler neden her zaman ‘hata’ değildir? Saçılım grafikleri olmadan…

The post Saçılım Grafiğinin Görünmeyen Gücü: Önce Verini Çiz! first appeared on Acilci.Net.

P Değeri Vazgeçilmezdir: Bilimsel Yanılsamalar Yerine Doğru Kullanım

Merve Yazla — Sun, 13 Jul 2025 04:00:41 +0000

1-Giriş Herkese Merhaba, daha önce kaleme aldığım “Etki Büyüklüğünü Kullanmak1”, “Güven Aralığını Kullanmak2”, “Olasılık Oranlarını Kullanmak3” ve “Odds Oranı Kullanmak4” başlıklı yazılarda, istatistiksel analizlerde p değerinin…

The post P Değeri Vazgeçilmezdir: Bilimsel Yanılsamalar Yerine Doğru Kullanım first appeared on Acilci.Net.

Odds Oranı Kullanmak ya da P Değeri Neden Yeterli Değil?

Merve Yazla — Sat, 17 May 2025 04:30:10 +0000

Serinin dördüncü yazısından herkese merhabalar. Odds oranı (OR), özellikle gözlemsel çalışmalar ve risk değerlendirmelerinde etkili bir alternatif sunarak, değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü ve büyüklüğünü daha anlamlı…

The post Odds Oranı Kullanmak ya da P Değeri Neden Yeterli Değil? first appeared on Acilci.Net.

Olasılık Oranlarını Kullanmak -ya da P Değeri Neden Yeterli Değil?

Merve Yazla — Thu, 20 Mar 2025 04:30:29 +0000

Herkese merhaba, serinin üçüncü bölümünde Olasılık oranlarından bahsedeceğim. Keyifli okumalar dilerim! Olasılık Oranı (Likelihood Ratio – LR), bir test sonucunun hastalığı olan ve olmayan bireylerde görülme…

The post Olasılık Oranlarını Kullanmak -ya da P Değeri Neden Yeterli Değil? first appeared on Acilci.Net.

Güven Aralığını Kullanmak -ya da P Değeri Neden Yeterli Değil?

Merve Yazla — Thu, 23 Jan 2025 04:00:29 +0000

İstatistik analizlerinde p değeri, bir hipotez testinin sonuçlarını değerlendirirken yaygın olarak kullanılır. Ancak, p değerinin bazı sınırlamaları vardır ve tek başına kullanıldığında yanıltıcı olabilir. Özellikle büyük…

The post Güven Aralığını Kullanmak -ya da P Değeri Neden Yeterli Değil? first appeared on Acilci.Net.

Etki Büyüklüğünü Kullanmak -ya da P Değeri Neden Yeterli Değil?

Merve Yazla — Thu, 28 Nov 2024 04:30:07 +0000

İstatistiksel anlamlılık, sonuçlarla ilgili en az ilgi çekici şeydir. Sonuçları; sadece bir tedavinin insanları etkileyip etkilemediği değil, onları ne kadar etkilediği gibi büyüklük ölçüleri açısından tanımlamalısınız.…

The post Etki Büyüklüğünü Kullanmak -ya da P Değeri Neden Yeterli Değil? first appeared on Acilci.Net.

Tanısal doğruluk (diagnostic accuracy) çalışmalarının temelleri

Haldun Akoğlu — Mon, 17 Aug 2020 03:30:18 +0000

Uzun süredir yazdığım ama sürekli güncellenerek bitmeyen tanısal doğruluk çalışmalarına dair birkaç yazıdan oluşan bir seri kaleme alacağım. Bu ilk yazıda tanısal doğruluk çalışmalarının temellerinden bahsedeceğiz.…

The post Tanısal doğruluk (diagnostic accuracy) çalışmalarının temelleri first appeared on Acilci.Net.

Hakemlik, peer-review ya da akran denetimi: 21.yy’da sağ kalabilecek mi?

Haldun Akoğlu — Mon, 16 Sep 2019 03:30:55 +0000

2000’lerin başından beri akademik yayın ile bir şekilde ilgiliyim. Öğrencilik yıllarında ek gelir sağlamak için tez ya da makale yazan asistan “abi” ve “ablalara” makale çevirerek…

The post Hakemlik, peer-review ya da akran denetimi: 21.yy’da sağ kalabilecek mi? first appeared on Acilci.Net.

Kime Atıf? Neden Atıf?

N. Özgür Doğan — Mon, 02 Sep 2019 03:30:51 +0000

2011 yılının karlı bir kış günü, yeni çıkmış 7. baskı Tintinalli’s Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide isimli değerli kitabın sayfalarını karıştırırken, 30. bölümde (Trakeal entübasyon…

The post Kime Atıf? Neden Atıf? first appeared on Acilci.Net.

Hakemlik ve Eleştirel Makale Okuma Kılavuzları

Haldun Akoğlu — Mon, 22 Jul 2019 03:30:28 +0000

Ne yazık ki akademik tarihimizin çok geç farkettiği, bu nedenle de oturmuş bir Türkçe ismi dahi olmayan “Critical Appraisal”, “Hakemlik” ya da “Eleştirel makale okuma” konusunda…

The post Hakemlik ve Eleştirel Makale Okuma Kılavuzları first appeared on Acilci.Net.

Anket Çalışması Planlarken…

Ş. Kerem Çorbacıoğlu — Fri, 12 Apr 2019 03:17:01 +0000

Anket çalışmaları kendi alanımızda olduğu gibi pek çok alanda da karşımıza çıkan çalışma tiplerinden birisi. Akademik ilerleme sürecinde dosya doldurma baskısı düşünüldüğünde hızlıca yapılabilmesi, geniş örneklemlere…

The post Anket Çalışması Planlarken… first appeared on Acilci.Net.

Acil Servis Yoğunluğu Öngörülebilir mi?

İbrahim Sarbay — Wed, 20 Feb 2019 03:00:25 +0000

Öngörmek üzerine… öngörmek Bir işin ilerisini kestirmek veya bir işin nasıl bir yol alacağını önceden anlayabilmek ve ona göre davranmak Tarih boyunca insanoğlunun en büyük hayallerinden…

The post Acil Servis Yoğunluğu Öngörülebilir mi? first appeared on Acilci.Net.

Jamovi nasıl kullanılır?

Haldun Akoğlu — Wed, 26 Sep 2018 03:00:15 +0000

İleri istatistik kursumuz için 2 haftadan kısa bir süre kalmışken Temel İstatistik ve metodoloji kurslarımızda hep sorulan sorulardan birinin tekrar edileceğini düşünerek bu yazıyı kaleme almaya…

The post Jamovi nasıl kullanılır? first appeared on Acilci.Net.

Yan etki bildirim kılavuzu

Gökhan Aksel — Mon, 07 May 2018 03:30:50 +0000

Zaman zaman zor bir klinik durumun sebebi bir ilacın beklenmedik yan etkisi olabiliyor. Bu durumda ilacın yan etkisini olgu sunumu şeklinde bildirmek hem bilimsel bir taşıyor…

The post Yan etki bildirim kılavuzu first appeared on Acilci.Net.

Metodoloji

Haldun Akoğlu — Mon, 09 Apr 2018 03:30:09 +0000

Bir klinik araştırmanın metodolojisi ve taksonomisi Tıpkı biyolojik taksonomide olduğu gibi çoğu çalışmayı kategorize etmek için benzer bir hiyerarşiden yararlanabiliriz (Şekil 1) [1,2]. Bir çalışmanın anatomisi,…

The post Metodoloji first appeared on Acilci.Net.

Olgu sunumu: Önemi nedir? Nasıl yazılır?

Gökhan Aksel — Mon, 26 Mar 2018 03:30:41 +0000

Bu yazının ilk bölümünde olgu sunumunun önemini tartışacağız. Daha sonra aşama aşama nasıl olgu sunumu yazılır sorusuna CARE kılavuzu eşliğinde cevap arayacağız. 1-Olgu sunumunun önemi Olgu…

The post Olgu sunumu: Önemi nedir? Nasıl yazılır? first appeared on Acilci.Net.

Tedavi Sonuçlarını Bildiren Randomize Kontrollü Çalışmalar Nasıl Değerlendirilir: Makale Okuma

Haldun Akoğlu — Mon, 26 Feb 2018 03:30:45 +0000

[starbox id=1] Tıbbi uygulamalarımıza ışık tutan, hastalarımıza vereceğimiz tedavileri karşılaştıran, ilaçları inceleyen, komplikasyonların önlenmesi için yaptığımız girişimleri değerlendiren çalışmaların makaleleri belki de mesleğimizin en önemli…

The post Tedavi Sonuçlarını Bildiren Randomize Kontrollü Çalışmalar Nasıl Değerlendirilir: Makale Okuma first appeared on Acilci.Net.

Makalelerde sonuç bölümü nasıl yazılır? Sayısal veri ve doğru bildirimi

Haldun Akoğlu — Fri, 16 Jun 2017 03:30:43 +0000

[starbox id=”1” theme=”business”] İstatistik ve metot ile ilgili yazı dizimize devam ederken özellikle sayısal verinin düzgün bildirimi ve genel bir tekrarı yönünde oldukça fazla talep gelmeye…

The post Makalelerde sonuç bölümü nasıl yazılır? Sayısal veri ve doğru bildirimi first appeared on Acilci.Net.

Kategorik değişkenler, Çok gözlü tablolar ve ki-kare hesabı

Haldun Akoğlu — Mon, 08 May 2017 03:00:17 +0000

Çok gözlü tablolar iki kalitatif verinin birbiriyle karşılaştırılmasında kullandığımız karşılaştırma metodudur. Kalitatif veriler sınıflandırma belirtir. Bu tip veriyi tutan değişkenlere kategorik/gruplu/nominal değişkenler adı verilir Bu veri Cinsiyet, meslek, kurum,…

The post Kategorik değişkenler, Çok gözlü tablolar ve ki-kare hesabı first appeared on Acilci.Net.

Kohort Çalışmalar: Maruziyetten Hastalığa

Haldun Akoğlu — Mon, 13 Feb 2017 03:00:03 +0000

Kohort’u, bir maruziyetten sonlanıma doğru uygun adım beraberce giden insanlar topluluğu olarak düşünebiliriz. Bu tip çalışmaların en önemli parametresi Zaman’dır. Kohort çalışmaların amacı bir ya da…

The post Kohort Çalışmalar: Maruziyetten Hastalığa first appeared on Acilci.Net.

Vaka Raporu (Case Report) Nasıl Yazılır?

Haldun Akoğlu — Mon, 21 Nov 2016 02:30:23 +0000

Akademik yükselme için yeterlik kriterleri sağlamak SCI- SCI-E gibi endekslerde yayın yapmakla eşleştirildiğinden beri İngilizce ülkemizin resmi akademik dili haline geldi. Benim aslında buna bir itirazım…

The post Vaka Raporu (Case Report) Nasıl Yazılır? first appeared on Acilci.Net.

Bulguların Değeri: Kırılganlık İndeksi (Fragility index)

Haldun Akoğlu — Mon, 10 Oct 2016 03:30:12 +0000

Kırılganlık indeksi Bayes kuramını temel alarak oluşturulmuş bir indekstir. Temel olarak ikili sonuçların bildirildiği ve 2×2 (4 gözlü) tablo oluşturulan her durumda kullanılabilir. Çalışmada, beklenen sonucun…

The post Bulguların Değeri: Kırılganlık İndeksi (Fragility index) first appeared on Acilci.Net.

Vaka – Kontrol Çalışması: geriye doğru araştırma

Haldun Akoğlu — Mon, 06 Jun 2016 03:30:51 +0000

Vaka-kontrol çalışması genellikle (ama her zaman değil) geriye doğru çalışır. Önce bir sonlanım belirlenir (mesela bir hastalık) ve geriye dönük olarak bu hastalığa yol açmış…

The post Vaka – Kontrol Çalışması: geriye doğru araştırma first appeared on Acilci.Net.

Test Öncesi ve Test Sonrası Olasılıklar

Haldun Akoğlu — Mon, 25 Apr 2016 03:30:56 +0000

Tanıya yaklaşım çeşitleri Genellikle hastalarımıza tanı koymaya çalışırken birbirini tamamlayan iki farklı yaklaşımı bir arada uygularız: İlki bir şablon ya da kalıbın tespit edildiği “patern tanıma” yaklaşımıdır.[1-4] Erizipel…

The post Test Öncesi ve Test Sonrası Olasılıklar first appeared on Acilci.Net.

Odds Oranı, Rölatif Risk, NNT ve NNH

Haldun Akoğlu — Mon, 14 Mar 2016 04:30:49 +0000

Randomize kontrollü bir çalışmada genellikle “evet-hayır” şeklinde dikotom (iki seçenekli) sonlanım ölçütleri değerlendirilir (öldü-yaşıyor, hasta-değil, tanı var-yok). Makalede bu hedef sonlanımın geliştiği ve gelişmediği hastaların hem…

The post Odds Oranı, Rölatif Risk, NNT ve NNH first appeared on Acilci.Net.

İstatistik ve Analiz Yazılımları: SPSS ve MedCalc ile veri girişi nasıl yapılır?

Haldun Akoğlu — Mon, 01 Feb 2016 04:30:07 +0000

İstatistiksel analiz için test seçimlerine ait bir algoritmayı bir önceki yazımda paylaşmıştım. Şimdi yavaş yavaş kullanacağımız istatistik yazılımlarına ardından da bu testlerin yapılışlarına gireceğiz. Kullanacağımız 3…

The post İstatistik ve Analiz Yazılımları: SPSS ve MedCalc ile veri girişi nasıl yapılır? first appeared on Acilci.Net.

İstatistik Testlerinin Seçimi

Haldun Akoğlu — Mon, 21 Dec 2015 04:30:08 +0000

Bu yazıyla beraber istatistik ile ilgili serinin aslında 2. yazısını yayınlamış oluyoruz. Her ne kadar sistematik bir şekilde devam etmiyor olsak da bundan sonra metodoloji, istatistik…

The post İstatistik Testlerinin Seçimi first appeared on Acilci.Net.

Acil Tıpta Tanısal Test

Yusuf Ali Altuncı — Thu, 17 Dec 2015 04:00:30 +0000

Otuz beş yaşında oral kontraseptif kullanan kadın hasta Acil Servisinize ani başlayan nefes darlığı ve çarpıntı şikayeti ile başvuruyor. Hastanız hipotansif, taşikardik ve bacaklarında çap farkı…

The post Acil Tıpta Tanısal Test first appeared on Acilci.Net.

P değeri ve Güven Aralıkları: Anlatılmaz, yaşanır

Haldun Akoğlu — Thu, 21 May 2015 03:30:35 +0000

1920’lerde Fisher p degeri’ni tanımladığında birgün bu kadar yanlış anlaşılacağını bilseydi herhalde matematiği bırakıp inzivaya çekilirdi. P değeri ve anlamı günümüzde akademik dünyanın açık ara ile en…

The post P değeri ve Güven Aralıkları: Anlatılmaz, yaşanır first appeared on Acilci.Net.

TÜBİTAK Akademik Yayın Hazırlama Eğitimi Videoları

Haldun Akoğlu — Thu, 17 Jul 2014 06:00:36 +0000

İngilizce Akademik Yayın Hazırlama Eğitimi (Bölüm 1) (Bölüm 2) Bilimsel Poster ve Sözlü Sunum Hazırlama Teknikleri Sağlık Bilimleri Akademik Yayın Hazırlama Eğitim Temel Bilimler Akademik Yayın…

The post TÜBİTAK Akademik Yayın Hazırlama Eğitimi Videoları first appeared on Acilci.Net.

Kanıta Dayalı Tıp Felsefesi

Tanju Taşyürek — Thu, 03 Apr 2014 07:00:34 +0000

Tıp, uygulayıcıların geçmişte ve günümüzdeki deneyimlerine ve kavrayışlarına dayanan ampirik bir bilimdir. Tek bir hekimin klinik deneyimi, bir bütün olarak tıp mesleğinin deneyiminin küçük bir kısmı…

The post Kanıta Dayalı Tıp Felsefesi first appeared on Acilci.Net.

Klinik Araştırmacının Temel Kaynakları

Haldun Akoğlu — Sat, 15 Feb 2014 08:00:11 +0000

Olgu Sunumu Kılavuzları CARE Kılavuzu – Olgu Sunumu Yazım Kılavuzu1 (The CARE Guidelines: Consensus-based Clinical Case Reporting Guideline Development) Advers Olay Bildirimi Kılavuzu Guidelines for submitting…

The post Klinik Araştırmacının Temel Kaynakları first appeared on Acilci.Net.

Naranjo Algoritması: İlaç Advers Etkisi Vakam Neden Reddedildi?

Haldun Akoğlu — Sat, 17 Aug 2013 06:00:22 +0000

Son gelen hastada gördüğünüz toksik tabloyla daha önce hiç karşılaşmadınız, tetkikleriniz ve öntanılarınız bir bir boş çıktı ve hasta siz destek tedavisine devam ederken düzelmeye başladı.…

The post Naranjo Algoritması: İlaç Advers Etkisi Vakam Neden Reddedildi? first appeared on Acilci.Net.