Skip to content

Acil Serviste Deksmedetomidin Kullanımı

Büşra Sapmaz
Ahmet Bozbay

Ahmet Bozbay

Yayın tarihi:

18 Ekim 2021 ~

kategoriler:

Reklam

Acil servis pratiğimizde sedasyon ve analjezi önemli bir yer tutmaktadır. Bu nedenle yoğun bakımlarda sıklıkla kullanılan ve acil serviste de kullanımı yaygınlaşan ajanlardan biri olan deksmedetomidin hakkında yazmak istedim. Keyifli okumalar!

Etki Mekanizması

Selektif bir alfa-2 reseptör agonisti olan deksmedetomidin, sempatik sinir uçlarından noradrenalin salınımını azaltır ve sempatolitik etki gösterir. Sedatif etkisini ise beyin sapında yer alan locus coeruleus üzerinden yapar. Analjezik etkilerini de merkezi sinir sistemi ve medulla spinalisteki alfa-2 reseptörleri üzerinden gösterir.​1​

Reklam

Doz

Ülkemizde kullanılan preparatların ‘terapötik endikasyonlar’ kısmında, deksmedetomidinin yoğun bakım ünitelerinde tedavi esnasında başlangıçtan itibaren entübe edilmiş ve mekanik olarak ventile edilen hastaların sedasyonunda endike olduğu ve 24 saati aşmayan sürelerde sürekli infüzyon şeklinde uygulanması gerektiği bilgisi yer almaktadır. Yükleme dozu 10 dakika içinde 1.0 mikrogram/kg’dır. Halihazırda entübe edilmiş ve sedasyon altındaki hastalarda, 0.7 mikrogram/kg/saat şeklinde başlangıç infüzyon oranı ile deksmedetomidine geçiş yapılabilir ve bu doz istenilen sedasyon düzeyine ulaşılacak şekilde 0.2-1.4 mikrogram/kg/saat doz aralığında ayarlanabilir. ​2​​3​

Reklam

Başlıca özellikler:

  • Karaciğerde metabolize edilir. (KC yetmezliğinin derecesine bağlı doz ayarlaması gerekebilir. Böbrek yetmezliğinde doz ayarlaması gerekmez.)
  • Dağılım yarı ömrü yaklaşık 6 dk’dır.
  • Hipotansiyon ve bradikardi yapabilir.
  • Bolus dozu hipertansiyonu indükleyebilir.
  • Solunum depresyonuna neden olmaz.
  • Yaşlı hastalarda (>65 yaş) doz azaltımı düşünülmelidir.
  • Gebelik kategorisi C’dir.
  • Kontraendikasyonlar: Allerji, ileri kalp bloğu (2. ve 3. derece), kontrolsüz hipotansiyon, akut serebrovasküler durumlar 

Çalışmalar

1624 erişkin hastayı kapsayan ve yedi çalışmanın dahil edildiği bir sistematik derlemede​4​, yoğun bakımdaki mekanik ventile hastalarda deksmedetomidin etkinliği ile propofol, midazolam ve lorazepam gibi sık kullanılan sedatifler karşılaştırılmış ve deksmedetomidinin mekanik ventilasyonun ortalama süresini %22 kısalttığı (%95 GA %10-%33; dört çalışma, 1120 katılımcı, düşük kaliteli kanıt) ve sonuç olarak yoğun bakımda kalış süresini %14 azalttığı (%95 GA %1-%24; beş çalışma, 1223 katılımcı, çok düşük kalitede kanıt) gösterilmiştir. Dahil edilen tüm yan etkiler arasında en sık bradikardi görülmüş ve insidansında iki kat artış gözlenmiştir (RR 2.11; %95 GA 1.39-3.20; altı çalışma, 1587 katılımcı, çok düşük kalite kanıt). 99 çalışmanın dahil edildiği 6833 hastanın randomize edildiği ve trakeal entübasyon sırasında hemodinamik yanıtlar üzerine deksmedetomidinin etkilerini plasebo ile karşılaştıran bir reviewde, deksmedetomidin grubunda sistolik kan basıncı (−21.8 mmHg (%95 GA -26.6 ila -17.1, p<0.001)), ortalama arter basıncı (−12.8 mmHg (%95 GA -15.6 ila − 10.0,  p<0.001)) ve kalp hızının (-16.9/dk (% 95 GA -19.8 ila -13.9 için, p<0.001)) anlamlı şekilde daha düşük olduğu görülmüştür.​5​

Acil servis çalışmalarına baktığımızda, deksmedetomidinin endikasyon dışı olarak prosedürel sedasyon, non-invaziv ventilasyonun kolaylaştırılması, ajitasyon ve anksiyete için kullanıldığını görmekteyiz. ​6​ ​7​ ​8​ Hipertansiyon, taşikardi ve hiperterminin ön planda olduğu çeşitli toksidromlarda alternatif bir ajan olarak acil serviste kendine yer bulabilecek deksmedetomidin için antikolinerjik toksidromlar​9​ ​10​, serotoninerjik sendrom​11​, metilfenidat​12​, dekstrometorfan​13​ ve metamfetamin​13​ toksikasyonlarının söz konusu olduğu çeşitli vaka bildirimleri pediatrik grupta yapılmıştır.

Deksmedetomidinin diğer sedatiflere kıyasla etkinliğinin değerlendirildiği bazı çalışmalar da mevcuttur. MIDEX ve PRODEX adlı iki RKÇ’de mekanik ventilasyon uygulanan hastalarda hafif/orta sedasyon için midazolam ve propofolden aşağı olmadığı, MV’de kalış süresini kısalttığı ancak daha fazla yan etki gösterdiği bildirilmiştir.​14​ MV ile takip edilen sepsisli yetişkinlerde hafif sedasyon yaklaşımı için propofol ile kıyaslandığı MENDS2 çalışmasında ise aralarında belirgin bir fark bulunmamıştır.​15​ Yine MV ile takip edilen yoğun bakım hastalarında midazolam ile karşılaştırıldığı bir RKÇ’de hedeflenen sedasyon düzeyine ulaşma zamanı açısından aralarında fark gözlenmese de, deksmedetomidinin MV’de kalış süresinde kısalma ve deliryuma gidiş, taşikardi ve hipertansiyonda azalma ile ilişkili olduğu gösterilmiştir.​16​ Prosedürel sedasyonda midazolama kıyasla etkinliği ve güvenliğinin değerlendirildiği bir reviewde ise (89 makale-883 hasta) solunum ve hemodinamik güvenlik benzer bulunmuş ve hastaların daha az ağrısı olduğu dolayısıyla analjezik gereksinimini azalttığı bildirilmiştir.​17​

Son söz

Deksmedetomidinin çeşitli endikasyonlarla kullanımı için daha çok derleme ve çalışmaya ihtiyaç olsa da son olarak vurgulayabileceğimiz bazı noktalar var: Sempatolitik özelliklerine sekonder olarak bazı toksidromlarda semptom kontrolü için potansiyel ek tedavi olabilir, solunum depresyonuna neden olmaz, başlıca yan etkileri olan bradikardi ve hipotansiyon nedeniyle kullanım sırasında dikkatli olunmalıdır.

Fotoğraf: © stock.adobe.com


Kaynaklar

  1. 1.
    Weerink MAS, Struys MMRF, Hannivoort LN, Barends CRM, Absalom AR, Colin P. Clinical Pharmacokinetics and Pharmacodynamics of Dexmedetomidine. Clin Pharmacokinet. Published online January 19, 2017:893-913. doi:10.1007/s40262-017-0507-7
  2. 2.
  3. 3.
    Giovannitti JA Jr, Thoms SM, Crawford JJ. Alpha-2 Adrenergic Receptor Agonists: A Review of Current Clinical Applications. Anesthesia Progress. Published online March 1, 2015:31-38. doi:10.2344/0003-3006-62.1.31
  4. 4.
    Chen K, Lu Z, Xin YC, Cai Y, Chen Y, Pan SM. Alpha-2 agonists for long-term sedation during mechanical ventilation in critically ill patients. Cochrane Database of Systematic Reviews. Published online January 6, 2015. doi:10.1002/14651858.cd010269.pub2
  5. 5.
    De Cassai A, Boscolo A, Geraldini F, et al. Effect of dexmedetomidine on hemodynamic responses to tracheal intubation: A meta-analysis with meta-regression and trial sequential analysis. Journal of Clinical Anesthesia. Published online September 2021:110287. doi:10.1016/j.jclinane.2021.110287
  6. 6.
    Sinnott J, Holthaus C, Ablordeppey E, Wessman B, Roberts B, Fuller B. The Use of Dexmedetomidine in the Emergency Department: A Cohort Study. WestJEM. Published online August 22, 2021:1202-1209. doi:10.5811/westjem.2021.4.50917
  7. 7.
    Masoumi K, Maleki SJ, Forouzan A, Delirrooyfard A, Hesam S. Dexmedetomidine versus Midazolam-Fentanyl in Procedural Analgesia Sedation for Reduction of Anterior Shoulder Dislocation: A Randomized Clinical Trial. RRCT. Published online November 7, 2019:269-274. doi:10.2174/1574887114666190809160419
  8. 8.
    Calver L, Isbister GK. Dexmedetomidine in the emergency department: assessing safety and effectiveness in difficult-to-sedate acute behavioural disturbance. Emerg Med J. Published online December 8, 2011:915-918. doi:10.1136/emermed-2011-200849
  9. 9.
    Zekhtser M, Carroll E, Boyd M, Ambati S. The Role of Dexmedetomidine in Pediatric Patients Presenting with an Anticholinergic Toxidrome. Dinis-Oliveira RJ, ed. Case Reports in Critical Care. Published online August 28, 2021:1-5. doi:10.1155/2021/7590960
  10. 10.
    Cowan K, Landman RA, Saini A. Dexmedetomidine as an Adjunct to Treat Anticholinergic Toxidrome in Children. Global Pediatric Health. Published online January 1, 2017:2333794X1770476. doi:10.1177/2333794×17704764
  11. 11.
    Akingbola OA, Singh D. Dexmedetomidine to Treat Lisdexamfetamine Overdose and Serotonin Toxidrome in a 6-Year-Old Girl. American Journal of Critical Care. Published online November 1, 2012:456-459. doi:10.4037/ajcc2012768
  12. 12.
    Bagdure DN, Bhoite GR, Reiter PD, Dobyns EL. Dexmedetomidine in a Child with Methylphenidate Intoxication. Indian J Pediatr. Published online May 5, 2012:343-344. doi:10.1007/s12098-012-0757-1
  13. 13.
    Tobias J. Dexmedetomidine to control agitation and delirium from toxic ingestions in adolescents. J Pediatr Pharmacol Ther. 2010;15(1):43-48. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22477792
  14. 14.
    Jakob SM. Dexmedetomidine vs Midazolam or Propofol for Sedation During Prolonged Mechanical Ventilation. JAMA. Published online March 21, 2012:1151. doi:10.1001/jama.2012.304
  15. 15.
    Hughes CG, Mailloux PT, Devlin JW, et al. Dexmedetomidine or Propofol for Sedation in Mechanically Ventilated Adults with Sepsis. N Engl J Med. Published online April 15, 2021:1424-1436. doi:10.1056/nejmoa2024922
  16. 16.
    Riker RR. Dexmedetomidine vs Midazolam for Sedation of Critically Ill Patients<subtitle>A Randomized Trial</subtitle>. JAMA. Published online February 4, 2009:489. doi:10.1001/jama.2009.56
  17. 17.
    Barends CRM, Absalom A, van Minnen B, Vissink A, Visser A. Dexmedetomidine versus Midazolam in Procedural Sedation. A Systematic Review of Efficacy and Safety. Ma D, ed. PLoS ONE. Published online January 20, 2017:e0169525. doi:10.1371/journal.pone.0169525
Reklam

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış, sesinizi aşağıya ekleyin!


Büşra Sapmaz

YAZAR

Acil Tıbbı kendisine sevdiren Ege’den uzmanlığını almıştır. Okumayı ve öğrendiklerini paylaşmayı sever. Özellikle, kritik hasta bakımı ve toksikoloji ilgi alanları arasındadır.
blank

Ahmet Bozbay

Podcast Seslendirme

Reklam