Skip to content
Reklam

Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu ve COVID-19

1
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Bu yazının Podcast Seslendirmesi

1
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Emir Ünal

En çok kullandığı kelimeler "skandal", "hallederiz" ve "o iş bende" olan, Emir, uzmanlık eğitimini Marmara Üniversitesi Acil Tıp AD'nda tamamladı. Kısa süreli bir perifer macerasına çıktıktan sonra pişmek için eve geri dönmüştür. Okumayı, araştırmayı en çok da konuşmayı sever. Bu konuda dertli bir eşi, pabucunu dama attıracak bir oğlu vardır.

COVID-19’un hayatımıza girişi hızlı oldu ama hayatımızdan çıkışı bu kadar hızlı olacak gibi görünmüyor. Hastalığa yakalanmak yetmiyormuş gibi hastalık sonrası devam ettiği tespit edilen semptomlar, sendromlar, hastalıklar herkesi endişelendiriyor. Bu hastalık sonrası kendini koşu bandı üzerinde hisseden sadece ben miyim bilmiyorum. Gidiyorum gidiyorum; ama hala aynı yerdeyim. COVID-19 ile alakalı her gün yeni bir şey (yeni semptom, kısa&uzun dönem yan etki vb) öğrendikçe bu duygu eskimeyecek sanırım.
Bugün sizlere COVID-19’dan önce çok da aklımıza gelmeyen, genelde endişeli genç kadınlarda gözlendiği, otonomik nedenlere bağlı geliştiği düşünülen bir hastalıktan Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu (POTS)’ ndan bahsedeceğim.
İyi okumalar dilerim.

POTS

Normalde sağlıklı insanlarda ayağa kalktıktan sonra ortalama 500 cc kadar kan torakstan alt ekstremitelere ve mezenterik bölgeye doğru göç eder. Bu hareket sonrasında kan basıncında ve kardiyak dolumda geçici bir azalma gözlenir. Bu azalma baroreseptörleri uyarır ve kompansatuar sempatik aktivite devreye girerek kalp hızında artışa ve sistemik vazokonstrüksiyonun gelişmesine neden olur. Bunun sonucunda kalp hızında 10-20 atım/dk artış ile sistolik kan basıncında da minimal değişiklikler ve diyastolik kan basıncında da 5-10 mmHg artış gözlenebilir. Bu fizyolojik adaptasyon mekanizmasında bozukluk olursa ortostatik hipotansiyon, otonomik yetersizlik ya da POTS gözlenir.​1​

İlk bakışta ortostatik hipotasiyon ile benzer gibi gözükse de POTS; sıklıkla terleme, titreme, aksiyete, egzersiz intoleransı, çarpıntı ve presenkop gibi ortostatik yetersizlik semptomları ile kendini gösteren bir otonomik bozukluktur. POTS, hasta ayağa kalktığında kalp hızında 30 atım/dk üzerinde bir artış ya da kalp hızının 120 atım/dk üzerine çıkış gözlenmesi olarak tanımlanır. Ortostatik hipotansiyon ise ayakta iken kan basıncının 10-20 mmHg’dan daha fazla düşmesidir.

Reklam

COVID-19 POTS ilişkisi

Henüz emin olmamakla birlikte, COVID-19 sonrası POTS’a neden olabilecek patofizyolojik mekanizmalar:
– Genel olarak POTS’un viral enfeksiyon veya ameliyatlardan sonra gözlendiğini gösteren çalışmalar mevcut.​2​
– Ateş, iştahsızlık, bulantı, aşırı gece terlemesi ve uzun süreli yatak istirahati, kan volümününün azalmasına ve kardiyak sempatik noradrenerjik sistemin aktivitesinin artması klinik belirtilerle beraber bir kısır döngünün oluşmasına neden olabilir. Bu durumu “Grinch kalbi” deniyormuş.
– İkinci olarak, ekstrakardiyak postganglionik nöronların enfekte olması mezenterik vazokonstriksiyonun bozulmasına neden olabilir.
– Üçüncü olarak, COVID-19 beyin sapına saldırarak ve medüller merkezlerin fonksiyonunu bozarak değiştirebilir, takotsubo kardiyopatisine benzer bir şekilde artan merkezi sempatik çıkışlara neden olabilir.​3​
– Son olarak, otoimmünite. Hastalıkla mücadele sırasında, virüse karşı üretilen bazı antikorların çapraz reaksiyona girmesi, kalp atış hızını ve kan basıncını düzenleyen otonom sinir sistemine zarar vermesine bağlı olduğu düşünülüyor. Enfeksiyon sonrası POTS, COVID-19’a özgü birşey değildir. Lyme hastalığı ve Epstein Barr Virüs enfeksiyonu sonrasında da bildirilen vakalar mevcut. ​4​
NOT: Elimizde yeterli bir çalışma olmadığı için COVID-19’un POTS’u diğer enfeksiyonlardan daha mı çok; yoksa daha mı az etkilediğini de bilmiyoruz.

Reklam

Kimlerden şüphelenelim?

COVID-19 geçirdikten sonra iyileşen kişilerde aşağıdaki şikayetlerin gözlenmesi halinde POTS’u akla getirmeliyiz: 

  • Düşük yoğunluktaki egzersizler sırasında taşikardisi gelişenler
  • Geçmeyen aşırı yorgunluk hissi
  • Baş dönmesi
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Beyinde karıncalanma hissi, odaklanmada zorlanma
  • Bacaklarda güçsüzlük ve renk değişikliği

NOT: Uzun vadeli COVID-19’un olası etkilerini henüz bilmediğimiz için, şüphelendiğimiz kişilerde önce, yukarıda bahsettiğimiz belirtilerin diğer nedenlerini ekarte etmeliyiz.

Acaba ben de mi POTS’um?

2020 NİCE kılavuzu, dik durumdayken, baş dönmesi ve çarpıntı gibi kötüleşen semptomları olanlara, yatarak ve ayakta ölçülen kalp atış hızlarında artış gözlenenlere ileri tetkik öneriyor. Tanı için tilt testi ve transkraniyal doppler tercih edilir.
POTS hastaları için standart bir tedavi yok. Hiperadrenerjik form hariç, tedavide tuzlu su, kompresyon giysileri ve kademeli egzersiz programı uygulanması tüm POTS hastalarının rehabilitasyonunda önemli bir rol oynadığı gözlenmiş olsa da tedavinin bireyselleştirilmesi gerektiği öneriliyor.​5​

Varlığından çok haberdar olmadığımızı bu durum ile alakalı vaka serilerindeki artışın POTS’u daha iyi anlamak için iyi bir fırsat olduğunu düşünüyorum.

Teşekkürler.


Kaynaklar

  1. 1.
    Goldstein D. The extended autonomic system, dyshomeostasis, and COVID-19. Clin Auton Res. 2020;30(4):299-315. doi:10.1007/s10286-020-00714-0
  2. 2.
    Shaw BH, Stiles LE, Bourne K, et al. The face of postural tachycardia syndrome – insights from a large cross‐sectional online community‐based survey. J Intern Med. Published online April 16, 2019:438-448. doi:10.1111/joim.12895
  3. 3.
    Goldstein DS. The possible association between COVID-19 and postural tachycardia syndrome. Heart Rhythm. Published online April 2021:508-509. doi:10.1016/j.hrthm.2020.12.007
  4. 4.
    Dani M, Dirksen A, Taraborrelli P, et al. Autonomic dysfunction in ‘long COVID’: rationale, physiology and management strategies. Clin Med. Published online November 26, 2020:e63-e67. doi:10.7861/clinmed.2020-0896
  5. 5.
    Ward T. Long COVID Brings Welcome Attention to POTS. Long COVID Brings Welcome Attention to POTS – Medscape – Mar 26, 2021. Published March 26, 2021. Accessed March 26, 2021. https://www.medscape.com/viewarticle/948174#vp_1
Reklam

Henüz yorum yapılmamış, sesinizi aşağıya ekleyin!


Reklam